Geçmişten Günümüze MUSUL SORUNU


Musul Sorunu


Türk Dış Politika tarihinin üzerinde en fazla konuşulan,tartışılan konularından birincisi…Bu vatan toprağının nasıl elden çıktığıyla ilgili tarihsel tartışmalar neredeyse 100 yıldır sürekli tekrarlanmakta…Peki nedir Musul meselesi ve Misak-ı Milli sınırları dahilinde olmasına rağmen neden ve nasıl kaybedildi.
Aslında Musul derken kasdedilen sadece bugün Irak’ın bir ili olan Musul kenti değil, çok daha geniş bir alanı kapsayan Osmanlı dönemindeki Musul vilayeti… Musul, o tarihlerde Süleymaniye ve Kerkük sancaklarını da kapsayan


19. yüzyıldan itibaren bir enerji kaynağı olarak petrolün öneminin keşfedilmesi ve bölgenin zengin petrol yataklarına sahip olduğunun Avrupalı sömürgeci devletlerce fark edilmesi üzerine Musul’un önemi daha da artmaya başlar.ingilizler, fransızlar ve almanlar arkeolojik kazı gibi çeşitli bahanelerle bölgeye gelip incelemelerde bulunmuş ve bölgenin zengin petrol yataklarına sahip olduğunu fark etmişlerdi.Özellikle İngiltere, 1910’lu yılların başından itibaren, gerek petrol kaynakları gerekse sömürgesi olan Hindistana ulaşım yolu açısından taşıdığı stratejik önem nedeniyle Irak’ın geneline ve özellikle de Musul vilayetine göz dikti.1914 yılında başlayan 1.Dünya savaşı İngiltere’nin bölge ile ilgili emellerini gerçekleştirmek için bir fırsat olmuştu.


Kurtuluş Savaşının ardından ekim 1922’de başlayan Lozan konferansında üzerinde en büyük tartışmaların yürütüldüğü konu “Musul Meselesi” oldu.

Mustafa Kemal’in Musul üzerine bir askerî harekâtı çeşitli zamanlarda müzakere ettiğini hatta Kâzım Karabekir Paşa’ya Musul’un alınması için hazırlık yapması talimatını verdiği Kazım Karabekir’in anılarında da belirtilmektedir.Ancak o dönem İngilizlerin kışkırtmaları sonucu patlayan Şeyh Sait isyanı ve Nasturi ayaklanmaları ile iç karışıklıklar böyle bir askeri harekata izin vermedi ve Türkiye sonunda anlaşmaya razı olmayı tercih etti.Türkiye Cumhuriyeti ile İngiltere arasında 5 Haziran 1926 tarihinde imzalanan Ankara Anlaşması ile de Türkiye Musul’u vermeyi kabul etti.

HER YERİNDEN TARİH FIŞKIRAN ŞEHİR

1092 yılında Büyük Selçuklu, daha sonra Atabeklerin yurdu olan Musul, I. İmadeddin Zengi (1127-1146) zamanında mamur bir belde oldu. Şehrin eski surları tamir edilerek muhteşem binalar ve bahçelerle süslendi. Bu bölgede yaşadığı söylenen Yunus, Daniel, Circis gibi peygamberler adına türbe ve makamlar inşaa edilerek ziyaretgâh haline getirilmiştir. Çarşı meydanında İmadeddin Zengî’nin tamir ettirdiği Emeviye Camii, Nureddin Zengî’nin yaptırdığı Ulu Camii, Mücahideddin Kaymaz’ın Dicle kenarındaki Mücahidî Külliyesi önemli yapılar arasında yer aldı.

LOZAN’DA BİLE ÇÖZÜLEMEYEN MESELE

İngiltere zengin petrol kaynaklarına olan yakınlığı sebebiyle Musul’u Türklere vermek istemiyordu. Musul Meselesi Lozan’da çözümlenemedi. Musul Sorunu, Lozan Antlaşmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında uzun süre anlaşmazlık konusu olduktan sonra 1926’da çözümlendi ve Musul Irak sınırları içinde kaldı. Bugün de, Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile Irak Federal Cumhuriyetiarasında belirsiz bir statüye sahiptir.


Beğendiysen alttan 2 saniyede paylaşabilirsin:

-1
1 Paylaşım, -1 points

Makeleye tepkini ver:

hate hate
1
hate
confused confused
1
confused
fail fail
1
fail
fun fun
0
fun
geeky geeky
0
geeky
love love
0
love
lol lol
0
lol
omg omg
0
omg
win win
0
win

DON'T MISS